Wat is kleurenblindheid?

Kleurenblindheid is het verschijnsel dat iemand niet in staat is om één of meerdere kleuren te kunnen onderscheiden. Het bepalen van de juiste kleur is hierbij geheel of gedeeltelijk beïnvloed. Soms kan iemand zelfs helemaal geen kleuren zien.

Er zijn twee soorten primaire kleurenblindheid. Rood – groen en Geel – blauw. Bij elke variant zijn de verschillen tussen de twee kleuren moeilijk te onderscheiden. Er bestaat echter een derde variant, genaamd Achromatopsie. Bij deze zeldzame oogaandoening worden alle kleuren in grijstinten gezien. Hierbij is het zicht ook vaak wat beperkt en is er een hoge gevoeligheid voor licht.

Leuke weetje; baby’s worden kleurenblind geboren. Pas na vier maanden begint het vermogen om kleuren te onderscheiden zich te ontwikkelen.

 

kleurenblindheid informatie

 

Hoe kan kleurenblindheid ontstaan?

Er is één oorzaak bekend van kleurenblindheid, dat is erfelijkheid. Wanneer er een fout optreedt in een X-chromosoom kan de oogaandoening optreden.
De kans op kleurenblind zijn is bij mannen groter dan bij vrouwen. Dit komt doordat vrouwen twee X-chromosomen hebben en deze beide een fout gen moeten bevatten, om kleurenblindheid te laten optreden. De kans is zodoende bij mannen groter.
Heeft een vrouw één fout gen in één van beide X-chromosoom dat is deze persoon wel een drager. De oogaandoening kan zodoende wel worden doorgegeven aan een kind.

 

Welke soorten kleurenblindheid zijn er?

De mate en vorm van de kleurenblindheid kan variëren. Hoe kleuren worden waargenomen is afhankelijk van hoe de ogen kleuren waarnemen en hoe dit vervolgens wordt doorgegeven aan de hersenen. De volgende soorten kleuren blindheid zijn bekend:

Achromatopsie: hierbij wordt geen enkel kleur waargenomen. Alles wordt in grijstinten gezien. Deze vorm echter zelden voor.

Monochromatopsie: bij deze vorm worden bepaalde kleuren niet goed waargenomen. Het gaat hierbij om de kleuren groen / blauw of rood / blauw of rood en groen die niet kunnen worden waargenomen.

Dichromatopsie: bij deze variant is één kleur niet waar te nemen. Het gaat hierbij om rood, groen of blauw. Ook deze vorm is zelfzaam.

Anomale trichromatopsie: bij dit soort kunnen alle kleren worden waargenomen. Echter zal een bepaalde kleur wat vertekend worden gezien. Hierdoor kan de kleurinschatting wat in de war raken.

Trichromatopsie: dit is het meest gewilde soort. Dit is gelukkig ook het soort kleurenzicht dat de meeste mensen hebben. Bij deze variant kunnen namelijk alle kleuren normaal worden gezien.

Nyctalopia: dit soort is ook wel bekend met de term “nachtblindheid”. Het zicht zal afnemen bij weinig licht. Dit kan worden veroorzaakt door een genetische afwijking of een groot tekort aan vitamine A.

 

kleurenblindheid wat is dat

 

Hoe wordt vastgesteld of je kleurenblind bent?

Via testen kan worden bepaald of iemand kleurenblind is. Eén van deze testen is de Ishihara-test. Deze test werkt door middel van een schijf met gekleurde bolletjes. De proefpersoon dient aan te geven  welke cijfers er in het bolletjespatroon verborgen zitten. Doordat de proefpersoon al of niet het verschil ziet tussen de gebruikte kleuren, kan hij al of niet de verborgen patronen onderscheiden. Dankzij de antwoorden kan worden bepaald of er sprake is van kleurenblindheid en daarnaast om welke vorm het gaat.

De American Optical-Hardy (ook wel de Rand en Rittler-test) is ook een bekende test. Naast afwijkingen in het zien van rood en groen, kan er ook worden bepaald of iemand ook blue kleuren niet kan waarnemen.
Maar deze test is het ook mogelijk om de sterkte van de afwijking vast te stellen. Door de persoon te laten zoeken naar kleurige figuren tegen een grijze achtergrond, kan goede informatie worden verkregen.

 

Waar rekening mee houden bij kleurenblindheid?

Door dat niet alle kleuren juist kunnen worden bepaald, zijn bepaalde praktische zaken lastig of niet mogelijk. Daarom dient er met het kleurenblind zijn rekening worden gehouden. Dit vergissingen of zelfs gevaar te voorkomen.

Zo hebben kinderen die kleurenblind zij, geregeld moeite met leren lezen. Geadviseerd wordt om in dat geval reeds in een beginfase te laten testen op kleurenblindheid. Zo kan er namelijk eerder gebruikt gaan worden van hulpmiddelen. Dit kan mindere schoolprestaties voorkomen.

Maar ook voor volwassenen kan deze oogaandoening lastig zijn. Zo zijn de knipperende rode lampen van een spoorwegovergang soms slecht zichtbaar. Mede door de zwarte achtergrond. Bij een onbewaakte spoorwegovergang kan dit tot gevaarlijke situaties leiden.

Ook kan men worden beperkt in de beroepskeuze. Beroepen als machinist, elektricien, luchtverkeersleider of piloot zijn bijvoorbeeld al niet mogelijk.

 

Hoe vaak komt kleurenblindheid voor?

De kans op kleuren blind zijn is bij mannen groter, door een verschillen in chromosomen te opzichte van vrouwen. Gemiddeld komt de oogaandoening daarom veel vaker voor bij mannen. Maar liefst 1 op de 12 mannen is gemiddeld kleurenblind. Bij vrouwen is dit 1 op de 250 vrouwen.

 

Is kleurenblindheid te behandelen?

Het behandelen van kleurenblindheid is niet mogelijk. Wel zijn er tips en visuele hulpmiddelen om minder last te hebben van deze oogaandoening.